Een paar minuten. Zoveel zat er zondag tussen twee treinen op het station van Yahodyn, vlak bij de Poolse grens. In de eerste zaten Boris Johnson en Carl Bildt, op weg naar huis na een conferentie in Kyiv. Die trein vertrok bewust eerder dan gepland. De volgende trein werd ontruimd toen er een Russische drone naderde. Toen sloeg die in.
Volgens de Oekraïense spoorwegmaatschappij Ukrzaliznytsia was de diplomatentrein met Johnson, de oud-premier van Zweden Bildt en veiligheidsadviseurs uit meerdere EU-landen vermoedelijk het echte doelwit. “It is highly probable that the Russian drone’s intended target was in fact the diplomatic train, which had departed the station earlier than scheduled”, schreef het bedrijf op Telegram, zo meldt persbureau AP via NPR. Een derde trein, met oud-CIA-directeur David Petraeus aan boord, stond nog op het station toen de drone insloeg. Er waren volgens de eerste berichten geen gewonden.
Wat Bildt op X zette
Bildt zette een video van de aanval op X en schreef erbij: “This wasn’t our train, but the one just minutes after us by the Polish border crossing. It was evacuated as the Russian drone approached and no one was hurt. Very good safety system. Our train just had an evacuation warning.” Johnson reageerde ook op X. Hij sprak van “random and senseless” aanvallen die Oekraïners elke dag meemaken, “even on civilian railways”, zo citeert ITV News.
Het was die dag niet de eerste drone in de buurt. Eerder op zondag raakte een Russische drone volgens de Poolse grenswacht een vrachtwagen op minder dan een mijl, zo’n 1,6 kilometer, van Pools grondgebied. De grensovergang Yahodyn-Dorohusk ging daarop tijdelijk dicht. Polen noemt de aanval op de trein een escalatie en roept de bondgenoten op de steun aan Oekraïne op te voeren, schrijft De Tijd.
Het anti-dronesysteem hier was een dienstregeling
Kijk wat er in dit verhaal níét gebeurde. Niemand schoot de drone neer. Er werd geen stoorzender genoemd. Wat mensen veilig hield, waren drie gewone maatregelen: een trein die eerder vertrok, een waarschuwing om uit te stappen en een ontruiming die op tijd klaar was. Ukrzaliznytsia zegt dat het zijn dienstregeling “constantly” aanpast tegen aanvallen. Dat is geen spectaculaire techniek. Het is procedure.
Dat vinden wij de belangrijkste les, ook voor wie in Nederland een terrein of een evenement beveiligt. De discussie over drones gaat bij ons vaak over het apparaat dat een drone uit de lucht haalt. Hier deed de laag daarvóór het werk: weten dat er iets aankomt en mensen weghalen. Daarom schreven we eerder al dat detectie geen interventie is, maar wel de belangrijkste eerste stap. En let op wie de waarschuwing kreeg: niet alleen de trein met prominente passagiers, maar ook de trein erna, die op tijd was ontruimd.
“Very good safety system” is een oordeel achteraf
Nu het zwakke punt van ons eigen verhaal. Dat het goed afliep, bewijst nog niet dat het systeem werkte zoals het moet. We weten niet hoeveel minuten waarschuwing er was, hoe de drone werd opgemerkt, of hoe vaak zo’n waarschuwing te laat komt. Bildts compliment is dat van een passagier die ongedeerd bleef. Ook de claim dat de diplomatentrein het doelwit was, is een inschatting van de spoorwegmaatschappij, geen vastgesteld feit. Rusland heeft er in de berichten die wij lazen niet op gereageerd. Wie hier een geslaagd anti-dronesysteem in ziet, moet dus zeggen: geslaagd deze keer.
Het past wel in een patroon dat we eerder beschreven: Europa worstelt met hybride dronedreiging vanuit Rusland, en het blijft lastig om te zien wat er precies in de lucht hangt, zoals bij de vogelzwerm die in Polen als dreiging op de radar kwam.
Wie mag bij jou besluiten tot ontruimen?
Werk je met een drone-incidentplan, voor een evenement, een bedrijfslocatie of een haven? Zoek dan vandaag in dat draaiboek de zin die zegt wie mag besluiten om mensen weg te halen bij een dronemelding, en op basis van welke informatie. In Yahodyn werd ontruimd voordat iemand wist wat de drone precies ging doen. Staat er in jouw plan dat eerst iemand de drone moet identificeren, dan heb je minuten verloren die de treinreizigers wel hadden.
Dorohusk is de plek om naar te kijken
Twee drones op één zondag, allebei vlak bij de grensovergang Yahodyn-Dorohusk. Aan de andere kant van die overgang ligt Polen, en dus de NAVO. Het volgende signaal is niet de volgende conferentie in Kyiv, maar de vraag of de grensovergang en het spoor ernaartoe gewoon openblijven. Gaat de dienstregeling daar structureel om aanvallen heen, dan is een waarschuwing geen uitzondering meer maar dagelijkse routine.